Wolken lezen

Wolken lezen

Eén blik op de lucht zegt al veel. Maar het meest leer je als je een paar uur let op hoe de lucht verandert. Worden de wolken dikker of dunner? Lager of hoger? Groeien ze, of zakken ze in?

Welke wolk is dit?

Beantwoord een paar vragen over wat je ziet.

De duimregel

Schapenwolkjes kun je op drie hoogtes zien. Hoe weet je welke het is? Steek je arm recht vooruit en houd je hand tegen een wolkje:

Kleiner dan je pink

Cirrocumulus: hoog, ijs, geen schaduwkant.

Pink tot drie vingers

Altocumulus: middelhoog, met een grijze kant.

Groter dan drie vingers

Stratocumulus: laag, grijze bulten.

Regen in aantocht: het warmtefront

Een regengebied kondigt zich ruim van tevoren aan. Bij een warmtefront schuift warme lucht langzaam over koude lucht heen. De wolken aan de voorkant staan het hoogst en het verst vooruit. Als het front nadert, zie je ze één voor één langskomen, steeds lager en dikker.

warme luchtschuift langzaam omhoog over de koude luchtkoude luchtNimbostratusurenlang regenAltostratusnog een paar uurCirrostratus± 12-24 uurCirrus± 24-36 uurhet front trekt naar jou toe · van regen tot eerste cirrus ± 1000 kmjij
Doorsnede van een warmtefront. Jij staat rechts. Eerst zie je cirrus, dan een sluier met een halo, dan een grijze matglaslucht, en tenslotte de regen.
  1. Cirrus komt op uit het westen of zuidwesten. Het is nog mooi weer.
  2. De draden worden een sluier: cirrostratus. Er komt een kring om de zon.
  3. De sluier wordt grijs en dik: altostratus. De zon is een vage vlek, schaduwen verdwijnen.
  4. De laag zakt en wordt donker: nimbostratus. Het gaat regenen, urenlang.

Komt de cirrus juist uit het noorden of oosten, of trekt de sluier weer weg? Dan gaat het regengebied waarschijnlijk langs.

Buien en onweer: de groei van een stapelwolk

Op een warme dag kun je een bui zien groeien. Het tempo zegt veel. Zijn de stapelwolken om elf uur ’s ochtends al hoog en hebben ze harde toppen? Dan is de kans op buien in de middag groot.

Cumulus humilis’s ochtends: mooi weerCumulus mediocrisgroeit: let opCumulus congestusharde toppen: bui mogelijkCumulonimbusaambeeld: onweer

Na een koufront zie je vaak een ander beeld: blauwe lucht met losse, hoge stapelwolken en af en toe een korte bui. Dat heet buiig weer. In maart en april vallen er dan ook hagel- of sneeuwbuien.

Andere tekens

Mooi weer blijft

  • Kleine, platte stapelwolken die ’s avonds verdwijnen.
  • Ochtendmist die in de loop van de ochtend oplost.
  • Een strakblauwe lucht met weinig wind.

Het weer slaat om

  • Cirrus die toeneemt en overgaat in een sluier.
  • Een kring om de zon of de maan.
  • Schapenwolken met torentjes op een zwoele ochtend.
  • Stapelwolken die vóór de middag al hoog zijn.

Onweer dichtbij

  • Een donkere wand met een aambeeld erboven.
  • Plotseling koude windstoten.
  • Tel tussen flits en donder: seconden ÷ 3 = kilometers.

Wat geeft welke wolk?

WolkBijnaamBetekenis
CirrusVederwolken, windverenDroog. Veel en dikker wordend: regen over 1 à 1,5 dag.
CirrostratusSluierbewolking, melkluchtDroog, maar regen vaak binnen een dag. Let op de halo.
CirrocumulusKleine schaapjes, makreelluchtDroog, onrustige lucht hoog boven je.
AltocumulusSchaapjeswolkenDroog. Met torentjes op een zwoele ochtend: onweer later.
AltostratusGrijze sluier, matglasluchtRegen binnen enkele uren.
NimbostratusRegenwolk, grijze dekenUrenlang regen of sneeuw.
StratocumulusGrijze bulten, pakken wolkenMeestal droog, soms een spatje.
StratusLaaghangende bewolking, opgetilde mistGrijs, hooguit motregen.
CumulusStapelwolken, mooiweerwolken, bloemkolenMooi weer. Groeit hij snel: buien.
CumulonimbusOnweerswolk, buienwolk, aambeeldwolkBuien, onweer, hagel, windstoten.

Test jezelf in de quiz →